Ikony – jaką rolę odgrywają w chrześcijaństwie i dlaczego warto mieć je w domu?
Co to jest ikona i czym różni się od obrazu sakralnego?
Na początek wyjaśnijmy, czym jest ikona i co odróżnia ją od obrazu sakralnego. Kluczową kwestią pozostaje w tym kontekście technika wykonania obu dzieł. Ikony powstają ze ściśle określonych surowców i zgodnie z ustaloną przed wiekami tradycją malarską. Przy ich tworzeniu artysta nie ma zbyt dużej swobody twórczej. Bardziej niż jego emocjonalny przekaz liczy się jak najdokładniejsze oddanie prawd religijnych. Co ciekawe, ikony uważa się za okno do wieczności. Są to przedmioty, które pomagają wiernym wejść w głęboką relację z Bogiem. Zwróć uwagę na to, że obecnie ikony są często utożsamiane z wiarą prawosławną.
Wiele osób błędnie uważa, że wywodzą się one z kościoła wschodniego. Tymczasem dane historyczne jasno wskazują, że pierwsze tego typu dzieła sztuki zaczęły powstawać w V wieku, czyli w czasach przed wielką schizmą kościoła. Można zatem śmiało powiedzieć, że ikony są to dewocjonalia należące do całego świata chrześcijańskiego. Bez wątpienia jednak najbardziej rozpowszechniły się w prawosławiu. Nie zmienia to jednak faktu, że sięgają po nie również katolicy. Co więcej, w ostatnich czasach klasyczne ikony zyskują coraz większą popularność. Są chętnie wybierane do domów i w charakterze prezentów na ważne okazje. Więcej informacji o historii ikon znajdziesz tutaj: Ikony – obrazy religijne, które na stałe wpisały się w życie chrześcijan.
Jaką funkcję pełnią ikony w chrześcijaństwie?
Ikony od zarania dziejów wyróżniają się wyjątkowym znaczeniem dla chrześcijan. Ponieważ są obecne niemal od samych początków religii bazującej na naukach Jezusa, stanowią swoisty język wiary. Są czymś więcej niż dekoracyjnym elementem przestrzeni. Dla kościoła stanowią sposób na obrazowe przekazywanie prawd wiary. Dla wiernych są pomostem między tym, co świeckie, a tym, co duchowe. Nie zapominaj o tym, że w ikonach każdy detal ma znaczenie – kolorystyka, dekoracje, postawy przedstawionych na nich osób, a nawet ich gesty czy ułożenie dłoni. Zadaniem obrazów jest natomiast przekonanie wiernych o tym, że postać na nim przedstawiona jest nieustannie duchowo obecna.
Ikony pozwalają też połączyć codzienność ze sferą sacrum. Modlitwa przed nimi jest sposobem na kontemplację wiary. Pozwalają wręcz zanurzyć się w jej prawdach, skoncentrować na rozważaniach o życiu Chrystusa, Jego Matki oraz świętych. Jednocześnie przypominają o tym, że Bóg jest nieustannie obecny wśród nas. Nie zapominaj jednak o tym, że ikony nie są obiektami kultu. Nie można się więc do nich modlić – obrazy jedynie wspomagają modlitwę.
Warto także podkreślić, że ikony są świetnym nośnikiem tradycji chrześcijańskiej. Sztuka ich tworzenia jest w niej głęboko zakorzeniona i dziś stanowi swoisty rys historyczny. Ikony pozwalają uzmysłowić nam, jak przed wiekami wyglądało życie chrześcijan. Wskazują na to, że w czasach, kiedy większość osób nie potrafiła czytać i pisać, były najlepszym sposobem na przekazywanie prawd religijnych i w pewnym sensie przyczyniły się do przetrwania chrześcijaństwa. Jednocześnie ikony dają poczucie niezwykłej więzi religijnej – zarówno z wiernymi żyjącymi obecnie, jak i w zamierzchłych czasach. Przyczyniają się zatem do budowania i wzmacniania wielkiej wspólnoty kościoła.
Dlaczego warto mieć w domu ikony?
Znaczenia ikon dla chrześcijaństwa nie sposób nie zauważyć. Zastanawiasz się, jaką rolę te wyjątkowe obrazy mogłyby spełnić w Twoim domu? Nie zaskoczymy Cię pewnie, kiedy stwierdzimy, że ogromną. Po pierwsze obrazy sakralne – w tym ikony, są niezastąpionym narzędziem pozwalającym stworzyć w przestrzeni duchową atmosferę sprzyjającą chwilom modlitwy, refleksji i rozmyślań na temat życia Zbawiciela i świętych. Wprowadzają do domu sacrum, co z kolei sprzyja umacnianiu więzi z Bogiem.
Jednocześnie ikony świetnie wpływają na relacje między domownikami. Dlaczego? Ponieważ nie tylko skłaniają do rozważania prawd wiary, ale także motywują do tego, aby naśladować Jezusa i żyć w zgodzie z przykazaniami danym nam od Boga. Wskazują ponadto na podstawowe wartości chrześcijańskie takie jak: miłość, przebaczenie czy pokora. W ten sposób pozwalają budować rodzinny klimat oparty na wzajemnym szacunku i zaufaniu. A dodatkowo pełnią funkcję edukacyjną – zarówno dla dorosłych, jak i dla dzieci. Zachęcają do poznawania życia przedstawionych na nich osób oraz do rozważania prawd wiary. Motywują też do uczenia się nowych modlitw.
Wspomnijmy również o tym, że ikony pozwalają stworzyć w domu przestrzeń do modlitwy. Umieszczone na ścianie, komodzie czy w domowym ołtarzyku, dają każdemu kąt do tego, aby skupić się na rozmowie z Bogiem, kontemplacji i medytacji. Zdarza się, że przestrzeń wokół ikony stanowi centrum duchowego życia domowników.
Nie można także zapominać o tym, że ikony mają ogromną wartość estetyczną. W sztuce zdominowanej przez nadmiar środków wyrazu, proste, ascetyczne ikony, których celem jest przekazanie prawd teologicznych, są sposobem na harmonijne udekorowanie przestrzeni. A czy wiesz, że na przestrzeni lat psycholodzy udowodnili, że skupianie wzroku na ikonach sprzyja wyciszeniu i poprawie koncentracji? Świetnie redukuje też skutki stresu [1]. Jak łatwo się domyślić, obecność ikon w domu ma doskonały wpływ na zdrowie psychiczne i związany z nim dobrostan fizyczny.
Powiązane produkty
Gdzie postawić ikonę?
Wiesz już, że z pewnością warto mieć ikonę w domu. Czas więc odpowiedzieć na pytanie, gdzie ją umieścić. Kościół nie wskazuje jednoznacznie miejsca, w którym powinny znaleźć się obrazy sakralne. Ważne jest jedynie, aby było ono spokojnie i sprzyjające modlitwie. Ikonę najlepiej więc umieścić w pokoju dziennym, salonie albo sypialni. Oczywiście nic nie stoi na przeszkodzie, aby znalazła się w przestrzeni dziecka – również nastoletniego, wskazując mu w ten sposób drogę do życia z Bogiem.
Unikaj natomiast eksponowania ikon w miejscach, przez które codziennie przechodzą domownicy. Zdecydowanie złym pomysłem jest umieszczenie jej w korytarzu, holu czy przedpokoju. Nie powinna także być postawiona w kuchni – chociażby ze względu na podwyższony poziom wilgotności oraz panujące w niej zmienne temperatury.
Zwróć uwagę na to, że ikonę możesz zawiesić na ścianie albo postawić. Dobrym miejscem będzie specjalnie wydzielona do tego półka lub blat komody. Nic nie stoi na przeszkodzie, aby umieścić ją na stoliku bądź za przeszklonymi drzwiami witryny. Jeśli chcesz stworzyć kącik do modlitwy pozwalający podkreślić jej podniosły wymiar, dobrą praktyką jest ustawienie w pobliżu ikony świec. Dobrą opcją w tej kategorii z pewnością będą świece z wosku pszczelego. Poza tym, że są bezpieczne dla zdrowia i pięknie pachną, harmonizują z ideą ikon, które pierwotnie były tworzone wyłącznie z naturalnych surowców.
Powiązane produkty
Na co zwrócić uwagę przy wyborze ikony?
Na koniec sprawdźmy razem, czym kierować się przy wyborze ikony. Na co warto zwrócić uwagę, kiedy w grę wchodzą te wyjątkowe obrazy sakralne? Przede wszystkim na ich tematykę. Ikony najczęściej przedstawiają wizerunek Boga Ojca, Trójcy Świętej, Świętej Rodziny, Jezusa albo Matki Bożej. Pamiętaj jednak, że zwłaszcza dwie ostatnie z nich różnią się między sobą. Ikony z Jezusem, mogą przedstawiać jednakowo serce Zbawiciela, Chrystusa Eucharystycznego albo Pantokratora. Jeszcze większą różnorodność prezentują ikony z Matką Bożą. Serce Maryi, Czarna Madonna, Matka Boska Bolesna czy rozwiązująca węzły to tylko niektóre z obrazów, jakie masz do dyspozycji.
Zwróć też uwagę na ikony z wizerunkami świętych. Pamiętaj jednak o tym, aby wybierać je z największą uwagą. Być może potrzebujesz duchowego wsparcia w konkretnej sprawie – wówczas wybierz obraz z patronem, który zajmuje się danym problemem. Dla przykładu: święta Rita jest patronką spraw beznadziejnych, a święta Filomena otacza opieką osoby zdające egzaminy. Nic też nie stoi na przeszkodzie, aby zapoznać się z historią świętych i wybrać tego, którego życie chcesz naśladować. Co powiesz zatem na ikonę ze świętym Janem Pawłem II albo świętym Michałem Archaniołem, który zawsze stawał w obronie wiary i Jezusa? W ten sposób każdego dnia obraz będzie przypominał Ci, jakie cele chcesz osiągnąć i przybliżał Cię do wypełnienia postawionego sobie zadania. Podpowiadamy, że ciekawą propozycją są ikony z Twoim patronem. To nic innego jak obrazy religijne przedstawiające wizerunki świętych, spośród których możesz wybrać swojego imiennika.
Tematyka ikon jest bez wątpienia bardzo ważna i to nią warto się głównie kierować przy wyborze konkretnego produktu. Zwróć też uwagę na jakość produktu. Zdecydowanie dobrą praktyką jest kupowanie ikon w sprawdzonych sklepach, mających duże doświadczenie w sprzedaży dewocjonaliów. Zdecydowana większość ikon to obrazy tworzone na drewnie. Istotne jest, aby prace przygotowawcze i wykończeniowe były wykonywane ręcznie. W ten sposób obraz będzie nawiązywać do korzeni ikonopisarstwa. Poza ascetycznymi produktami możesz sięgnąć po rozwiązania w eleganckich ramach. Zwróć uwagę na ikony stylizowane, będące nowoczesną wariacją na temat tych niezwykłych obrazów religijnych. Na koniec sprawdź wymiary ikony i przekonaj się, że będzie odpowiednia do wyeksponowania w zaplanowanym przez Ciebie miejscu.
Pamiętaj, że ikona nie tylko upiększa dom, ale również wprowadza do niego spokój i harmonię. Jej obecność sprzyja budowaniu atmosfery wzajemnego zrozumienia i otwartości na potrzeby innych. Zgodzisz się, że jest wyjątkowym symbolem, który codziennie przypomina o wartościach, na których warto opierać swoje życie. Dzięki niej możesz doświadczyć duchowej bliskości z Bogiem oraz z pokoleniami chrześcijan, którzy przez wieki czerpali z niej siłę i inspirację.
Ikona to cichy świadek naszej wiary i jej ewolucji na przestrzeni wieków. To także strażniczka domowego ogniska i codziennej modlitwy. Jeśli masz ją w swoim domu, wiesz doskonale, że bez niej wnętrze nie byłoby takie samo. A może nie posiadasz jeszcze ikony? Czas więc nadrobić zaległości. Poświęć chwilę na jej wybór – naprawdę warto. Później pozostanie już tylko modlitwa i uważne wpatrywanie się w Twoje osobiste „okno do nieba”.
[1] Taylor J. „Ikonografia chrześcijańska a psychologia percepcji wizualnej”, 2015.
Wszystkie komentarze